Cách xem tướng gà đá luôn thắng là một nghệ thuật hơn là một công thức khô cứng, nó đòi hỏi kinh nghiệm của các sư kê và sự tinh tường khi quan sát một chiến kê toàn diện. Đừng chỉ chăm chăm vào một bộ vảy đẹp hay một cặp cựa khủng, bởi một con gà hay là sự tổng hòa của thần thái, cốt cách, dòng gà và cả lối đá thực chiến. Nhiều khi một con gà nhìn tướng tá bình thường lại có thể hạ gục một con gà đẹp mã chỉ sau vài chân.
Đánh giá tổng thể thần thái và cốt cách gà chọi
Nhìn một con gà, đừng vội xem chân xem vảy. Cái cần xem đầu tiên là cái “thần” của nó. Một chiến kê thực thụ phải toát ra khí chất của một võ sĩ, lỳ lợm và không sợ sệt.
Nhìn mặt và đầu gà – “Thần” của chiến kê
Mặt gà phải lanh lợi, ánh mắt sáng và có phần hung dữ. Một con gà có cặp mắt tinh anh, sâu, mí mắt mỏng sẽ quan sát đối thủ rất tốt. Đầu gà nên là đầu công, mặt ó, tức là phần trán và đỉnh đầu rộng, liền lạc với mỏ. Mỏ gà phải cứng cáp, cong vừa phải, khóe miệng sâu.
Cá nhân tôi rất ngại những con gà mắt có vành trắng dã hoặc mắt lúc nào cũng lờ đờ. Nhìn chúng thiếu đi cái sự “khôn” và độ lỳ cần thiết khi vào sới.
Dáng đứng và khung xương – Nền tảng sức mạnh
Khung xương là nền tảng cho sức mạnh và khả năng chịu đòn. Một con gà chọi tốt phải có khung xương to, chắc chắn. Bạn có thể kiểm tra bằng cách cầm gà lên, cảm nhận độ đầm tay, lườn sâu (lườn tàu), và vai rộng.
Dáng đứng phải vững chãi, hai chân dang rộng vừa phải, thân hình có xu hướng dồn về phía trước như một võ sĩ sẵn sàng lao vào trận đấu. Những con gà đứng dáng thẳng đuột như cây cột đèn thường không có lực tốt.
Tiếng gáy và cách đi lại
Tiếng gáy phải trong, vang và gắt, không bị gáy đứt quãng hay giọng lạc. Tiếng gáy thể hiện nội lực và sức khỏe của con gà. Một con gà khỏe mạnh, sung mãn sẽ có tiếng gáy đầy uy lực.
Cách đi lại cũng nói lên nhiều điều. Dáng đi phải dứt khoát, oai vệ, bước chân chắc chắn. Tránh những con gà đi lại lề mề, chân bước không vững hoặc có tật.
Soi chi tiết “vũ khí” – Chân, vảy và cựa
Đây là phần được nhiều anh em quan tâm nhất, bởi chân, vảy, cựa là vũ khí trực tiếp gây sát thương. Tuy nhiên, xem chân vảy phải kết hợp với tổng thể chứ không thể tách rời.
Cặp cán và màu chân quyết định
Cán gà (phần chân từ gối xuống) phải thanh, khô, không bủng beo. Khi sờ vào phải có cảm giác cứng như tre, như gỗ. Màu chân thì vô vàn, nhưng phổ biến nhất vẫn là chân xanh, chân vàng, chân trắng.
- Chân xanh: Thường là gà lì đòn, đá chân sâu và hiểm. Gà chọi chân xanh mắt ếch được nhiều sư kê săn lùng.
- Chân vàng: Phổ biến, nhưng chân vàng điểm mực hoặc vàng nghệ đậm thì được đánh giá cao hơn về độ may mắn và tài năng.
- Chân trắng: Gà chân trắng thường có lối đá khôn ngoan, tinh ranh.
Luận bàn về các loại vảy quý
Vảy gà thì muôn hình vạn trạng, các sách vở và kinh nghiệm dân gian đã đúc kết ra nhiều loại vảy quý. Đây là một vài loại cơ bản mà anh em nên biết:
- Vảy Án thiên: Một vảy lớn nằm sát gối. Gà có vảy này thường ra đòn hiểm ở trên cao.
- Vảy Vấn cán: Vảy quấn quanh cán chân, thể hiện con gà có lực đá mạnh.
- Vảy Nội hoa đăng: Một hàng vảy nhỏ chạy thẳng từ cựa lên gối ở phía trong chân. Gà này đá rất nhanh và khôn.
- Vảy Tam tài: Ba vảy giống nhau đi liền một hàng, có thể là án thiên tam tài, huyền trâm tam tài…
Tuy nhiên, đừng quá mê tín vào vảy. Vảy quý mà gà không có lực, không có lối đá thì cũng vô dụng.
Cựa – Kích thước và vị trí hiểm
Cựa là vũ khí tối thượng. Vị trí cựa tốt nhất là cựa chỉ địa (hướng xuống đất) hoặc sát với ngón thới. Cựa đóng sát, chắc chắn sẽ có lực đâm tốt hơn.
Hình dáng cựa cũng quan trọng, cựa dao, cựa kim đều là những loại cựa có độ sát thương cao. Theo kinh nghiệm của tôi, không nên chọn gà cựa quá dài và cong vút, nhìn thì đẹp nhưng lực đâm không hiệu quả bằng cựa ngắn, thẳng và chắc.
Phân tích lông và cánh – Yếu tố tốc độ và bay nhảy
Bộ lông không chỉ để làm đẹp mà còn là áo giáp, đồng thời ảnh hưởng đến tốc độ và khả năng không chiến của gà.
Lông mã và lông cánh
Lông mã (lông trên lưng và cổ) phải dài, dày và phủ xuống đuôi. Lông cánh phải đủ rộng, các lớp lông xếp chồng khít lên nhau. Khi bạn cầm cánh gà giang ra, cảm giác phải chắc chắn, không lỏng lẻo.
Một con gà có bộ cánh tốt sẽ có lợi thế rất lớn trong những pha bay lên đá hoặc khi cần thoát khỏi thế bị động.
Độ dày và độ bóng của bộ lông
Bộ lông dày, ôm sát vào thân thể hiện con gà có sức khỏe tốt, được chăm sóc kỹ lưỡng. Lông bóng mượt cũng là một dấu hiệu của gà khỏe.
Tránh những con gà lông xơ xác, mỏng manh. Chúng không chỉ dễ bị thấm đòn mà còn cho thấy thể trạng không được sung mãn.
Đuôi gà – Bánh lái giữ thăng bằng
Đuôi phải dài, to bản và cân đối với thân hình. Đuôi gà hoạt động như một cái bánh lái, giúp gà giữ thăng bằng khi bay nhảy, ra đòn. Gà đuôi ben, cụp thường sẽ gặp khó khăn trong việc giữ thăng bằng.
Các dị tướng và dấu hiệu đặc biệt cần lưu ý
Trong giới gà chọi, đôi khi những con gà có đặc điểm khác thường lại là những chiến kê xuất sắc, nhưng cũng có những dị tướng là điềm xấu.
Gà có “bớt” hoặc “son”
Nhiều sư kê tin rằng những con gà có một điểm son (một chấm đỏ) ở trên mặt hoặc một cái bớt lông khác màu ở vị trí đặc biệt là những con gà linh, có duyên độ. Điều này thuộc về tâm linh, tin hay không tùy mỗi người.
Cá nhân tôi cho rằng những dấu hiệu này có thể là một cách để nhận biết dòng gà tốt được lưu truyền lại, chứ bản thân cái bớt không làm con gà đá hay hơn.
Những đặc điểm không nên chọn
Có một số đặc điểm ngoại hình mà theo kinh nghiệm chung là không tốt, ví dụ như:
- Mỏ vẹo, mắt lé.
- Lưng gù, lườn vẹo.
- Chân có kẽ hở giữa các ngón quá rộng (hở tiền).
- Gà gáy giọng mái, tiếng không trong.
Thật giả chuyện gà linh, gà thần
Chuyện gà linh, gà thần kê được thêu dệt rất nhiều. Đúng là có những con gà xuất chúng, bách chiến bách thắng. Nhưng đó là kết quả của việc hội tụ đủ yếu tố: dòng giống tốt, chăm sóc đúng cách, và tài năng thiên bẩm. Đừng nên quá mê tín vào những câu chuyện huyền ảo mà bỏ qua việc đánh giá thực tế.
Kết hợp xem tướng với thực chiến – Xem vần, xem xổ
Xem tướng chỉ là bước đầu tiên và chiếm khoảng 50% quyết định. 50% còn lại phải dựa vào việc xem gà thực chiến.
Tầm quan trọng của việc xem gà vần đòn
Bạn phải xem gà vần hơi, vần đòn (xổ) để biết được lối đá của nó. Một con gà tướng đẹp nhưng đá không có lối, chạy lung tung thì cũng không thể thắng.
Khi xem xổ, hãy để ý cách gà ra đòn, cách nó né đòn, và quan trọng nhất là phản ứng khi bị dính đòn của đối thủ.
Đánh giá lối đá và độ lì đòn
Lối đá có nhiều loại: đá mé, đá hầu, đá mu lưng, đá cưa đè… Không có lối đá nào là tuyệt đối hay nhất, quan trọng là con gà có thực hiện đòn thế của mình một cách hiệu quả hay không.
Độ lì đòn (khả năng chịu đòn) là yếu tố cực kỳ quan trọng. Nhiều trận đấu, gà thắng không phải vì đá hay hơn, mà vì chịu đòn giỏi hơn, bền bỉ hơn đối thủ.
Tướng đẹp có phải lúc nào cũng đá hay?
Câu trả lời chắc chắn là KHÔNG. Tôi đã từng chứng kiến rất nhiều con gà đẹp mã, vảy vi hoàn hảo nhưng vào trận lại thua một con gà có ngoại hình rất bình thường. Tướng đẹp là một lợi thế, một điều kiện cần, nhưng không phải điều kiện đủ.
Kết luận
Cuối cùng, cách xem tướng gà đá luôn thắng không phải là một bộ quy tắc cứng nhắc, mà là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức sách vở, kinh nghiệm thực tế và một chút trực giác của người chơi. Đừng bao giờ chỉ dựa vào một yếu tố như vảy gà hay cựa để đánh giá toàn bộ một chiến kê. Hãy nhìn tổng thể từ thần thái, dòng gà, sức khỏe và quan trọng nhất là xem nó thể hiện thế nào trong các buổi vần xổ. Một con gà hay thực sự là con gà chứng tỏ được bản lĩnh của mình trên sới đấu, chứ không phải trên lời nói của người bán.