Cách chọn cựa sắt, cựa dao phù hợp cho từng dòng gà không phải là câu chuyện mở sách ra đọc là biết, nó là cả một nghệ thuật đúc kết từ kinh nghiệm thực chiến. Một cặp cựa không phù hợp có thể biến một chiến kê hạng A thành gà bỏ chạy, dù lối đá hay, tông dòng tốt đến đâu. Việc hiểu rõ từ cựa tròn, cựa dao, thông số, độ cong, cho đến việc áp dụng cho gà nòi, gà tre, hay các dòng gà lai Mỹ, Peru sẽ quyết định 90% kết quả trận đấu.
Phân biệt Cựa sắt: Cựa Tròn và Cựa Dao
Nói đến cựa sắt thì về cơ bản chỉ có hai trường phái chính: cựa tròn và cựa dao. Anh em mới chơi hay nhầm lẫn, hoặc nghĩ cái nào cũng như nhau, nhưng thực tế chúng khác nhau một trời một vực về mục đích sử dụng và độ sát thương.
Đặc điểm của Cựa Tròn (Cựa kim)
Cựa tròn có thân cựa hình trụ tròn, vuốt nhọn dần về phía mũi. Nó giống như một cây kim lớn, cứng cáp.
- Ưu điểm: Độ xuyên phá cực cao, đâm sâu, gây nội thương nặng.
- Nhược điểm: Khó gỡ, nếu gà đối phương dính cựa sâu có thể làm gãy luôn cả cựa lẫn cán. Ít gây rách da thịt bên ngoài.
- Phù hợp với: Các dòng gà đá bo lớn, đá chân sâu, cần một vũ khí kết liễu nhanh gọn.
Đặc điểm của Cựa Dao (Cựa dao, cựa mác)
Cựa dao có thân dẹt, bản lưng dày và lưỡi sắc bén, hình dáng như một lưỡi dao thu nhỏ.
- Ưu điểm: Khả năng cắt, xẻ thịt cực tốt. Chỉ cần một cú đá sượt qua cũng đủ gây thương tích nặng, làm mất sức đối thủ nhanh chóng.
- Nhược điểm: Độ xuyên phá không bằng cựa tròn, khó đâm vào các vị trí hiểm như nách, cổ.
- Phù hợp với: Gà đá tốc độ, đá nạp lùa, đá liên hoàn cước, tận dụng mỗi cú đá để gây sát thương.
Khi nào nên dùng Tròn, khi nào nên dùng Dao?
Đây là câu hỏi muôn thuở. Theo kinh nghiệm của tôi, gà bạn đá bo lớn, lực mạnh, đá đâu chắc đó thì hãy dùng cựa tròn. Nó như cú đấm của một võ sĩ quyền Anh hạng nặng, một phát knock-out. Ngược lại, gà bạn nhanh nhẹn, đá tốc độ, ra đòn liên tục thì cựa dao là lựa chọn số một. Nó giống như những nhát chém liên hoàn của một kiếm sĩ, từ từ rút máu đối thủ.
Các yếu tố then chốt khi chọn một bộ cựa
Chọn cựa không chỉ là chọn loại tròn hay dao, mà còn phải xem xét hàng loạt thông số khác. Bỏ qua những yếu tố này chẳng khác nào đi chân đất ra trận.
Trọng lượng và trạng gà
Gà nặng ký thì phải đi cựa dài hơn một chút để tương xứng với sải chân và lực đá. Gà tơ mới lên cựa thì nên đi cựa ngắn, thông số vừa phải để làm quen.
- Gà tre (0.8kg – 1.2kg): Cựa dài từ 3.5cm đến 4.5cm.
- Gà nòi (2.2kg – 3.0kg): Cựa dài từ 5.5cm đến 7.0cm.
Lối đá và tông dòng gà
Đây mới là yếu tố quan trọng nhất. Phải xem con gà của mình đá kiểu gì.
- Gà đá nạp, đá tốc độ (Gà Mỹ, gà lai Mỹ): Ưu tiên cựa dao để tận dụng tốc độ ra đòn. Mỗi cú đá sượt qua đều có giá trị.
- Gà đá bo lớn, đá chân sâu (Gà Peru, gà lai Peru): Ưu tiên cựa tròn để tối đa hóa lực đâm, một cựa là đủ giải quyết vấn đề.
- Gà đá canh chặn, đá kèo (Gà Asil, gà lai Asil): Có thể linh hoạt giữa cựa tròn và cựa dao, tùy thuộc vào đối thủ. Cá nhân tôi hay dùng cựa tròn cho dòng này để tận dụng những cú đá chính xác.
Thông số và độ cong của cựa
Thông số cựa (ví dụ 45, 48, 50…) chỉ độ dài tính theo milimet. Độ cong của cựa cũng ảnh hưởng rất lớn đến khả năng đâm. Cựa gọng thông (cong ít) dễ đâm hơn nhưng khó đá trúng. Cựa gọng lết (cong nhiều) dễ móc, dễ đá trúng hơn nhưng độ xuyên phá giảm đi đôi chút.
Chất liệu thép làm cựa
Anh em đừng ham rẻ mà mua cựa làm từ thép non. Một bộ cựa tốt phải được làm từ thép tốt, đủ độ cứng để không bị cong vênh, đủ độ dẻo để không bị gãy. Thép làm cựa thường là các loại thép hợp kim, thép gió có độ cứng cao. Một bộ cựa tốt cầm lên thấy đầm tay, tiếng búng vào cựa nghe rất trong và đanh.
Cách chọn cựa cho từng dòng gà cụ thể
Mỗi dòng gà có một đặc điểm riêng, việc áp cựa cũng phải tuỳ biến theo đó chứ không thể rập khuôn.
Đối với gà Nòi (Asil)
Gà nòi nổi tiếng với lối đá lì lợm, bo lớn, đá chân chắc.
- Gà nòi đá cựa tròn: Đây là sự kết hợp kinh điển. Lực đá mạnh của gà nòi kết hợp với độ xuyên phá của cựa tròn tạo thành một vũ khí hủy diệt, có khả năng kết liễu trận đấu chỉ trong vài chân đầu tiên.
- Gà nòi đá cựa dao: Ít phổ biến hơn, nhưng không phải không có. Phù hợp với những con gà nòi có pha chút máu lai, đá nhanh hơn một chút, dùng cựa dao để phá sức đối thủ từ từ.
- Thông số tham khảo: Gà nòi 2.8kg có thể đi cựa tròn thông số 65 hoặc 68.
Đối với gà Tre
Gà tre là biểu tượng của tốc độ và sự lanh lẹ.
- Gà tre tốc độ và cựa dao: Gần như là cặp bài trùng không thể tách rời. Tốc độ ra đòn liên tục của gà tre kết hợp với khả năng cắt xẻ của cựa dao sẽ khiến đối thủ không kịp trở tay.
- Gà tre lai và lựa chọn cựa: Với gà tre lai Mỹ hoặc Peru, có bo lớn hơn, anh em có thể cân nhắc dùng cựa tròn thông số nhỏ để tăng khả năng đâm vào các điểm yếu.
- Lưu ý về độ dài: Đừng bao giờ mang cựa quá dài cho gà tre. Nó sẽ làm gà mất tốc độ, vướng víu và tự gây nguy hiểm cho chính mình. Gà tre 1.1kg chỉ nên đi cựa dao thông số 40-42 là đẹp.
Đối với các dòng gà Lai
Gà lai là sự kết hợp ưu điểm của nhiều dòng, nên việc chọn cựa cũng phải linh hoạt hơn.
- Gà lai Mỹ (Mỹ-Asil, Mỹ-Jap): Ưu tiên cựa dao. Dòng này thừa hưởng tốc độ của gà Mỹ, nên cựa dao sẽ phát huy tối đa hiệu quả.
- Gà lai Peru (Peru-Asil, Peru-Mỹ): Ưu tiên cựa tròn. Dòng này có bo đá cực lớn và khả năng ra đòn hiểm hóc của gà Peru, cựa tròn sẽ giúp tối đa hóa sát thương trong mỗi cú đá.
- Gà lai Asil (Asil-Mỹ): Dòng này cân bằng giữa công và thủ. Tùy vào con gà thiên về tốc độ hay sức mạnh mà chọn cựa dao hoặc tròn cho phù hợp. Cá nhân tôi thấy những con lai Asil đá kèo rất hay, nên một bộ cựa tròn có độ cong vừa phải là lựa chọn an toàn.
Kinh nghiệm cá nhân và những sai lầm cần tránh
Qua nhiều năm chơi, tôi nhận ra vài điều mà không sách vở nào dạy, chỉ có mất tiền ngu mới học được.
Đừng bao giờ ham cựa quá dài
Nhiều anh em có suy nghĩ sai lầm là cựa càng dài thì càng lợi hại. Thực tế, cựa quá dài sẽ làm giảm tốc độ ra đòn, khiến gà khó xoay sở, thậm chí tự đâm vào mình. Cựa phải vừa vặn với con gà, như một bộ giáp vừa thân.
Luôn kiểm tra kỹ mũi cựa và độ sắc
Trước khi lên cựa, hãy dùng móng tay kiểm tra độ sắc của cựa dao và độ nhọn của mũi cựa tròn. Một bộ cựa tốt phải có mũi nhọn hoắt, lưỡi dao phải bén ngọt. Cựa cùn thì chẳng khác nào dùng gậy đi đánh nhau với kiếm.
Thử cựa trước khi ra trận
Đừng bao giờ mang một bộ cựa mới đi đá ngay. Hãy cho gà đeo thử vài lần, đi lại trong bội để nó làm quen với trọng lượng và cảm giác. Việc này giúp gà không bị “khớp” cựa khi lâm trận, giữ được lối đá tự nhiên nhất. Theo kinh nghiệm của tôi, một con gà dù hay đến mấy mà lạ cựa thì cũng chỉ đá được 70% công lực.
Kết luận
Việc chọn cựa sắt, cựa dao phù hợp cho từng dòng gà là yếu tố sống còn, quyết định thắng bại. Nó không có một công thức chung nào cả, mà đòi hỏi người chơi phải thực sự hiểu chiến kê của mình, từ lối đá, tông dòng cho đến từng thớ thịt. Đừng tin vào những lời quảng cáo cựa “thần thánh”, hãy tin vào mắt nhìn và kinh nghiệm của bản thân. Một bộ cựa tốt trong tay người không biết dùng cũng là đồ bỏ, nhưng một bộ cựa phù hợp sẽ biến chiến kê của bạn thành một sát thủ thật sự trên sới.